İnce bir yağ tabakasının altından kaburgaları kolayca hissedemiyorsanız, yukarıdan baktığınızda bel çizgisi görünmüyorsa ve yandan bakınca karın sarkıyor ya da şişkin duruyorsa kediniz kilolu demektir. Tartıdaki rakam yardımcı olur ama "kedim şişman mı" sorusunu tek başına yanıtlayamaz: 5 kg iri yapılı bir erkek kedi için sağlıklı bir kiloyken küçük bir dişi için açıkça fazladır. Veteriner hekimler bu kararı vücut kondisyon skoru (VKS, İngilizcesiyle BCS) ile verir; aynı kontrolü siz de evde bir dakikadan kısa sürede yapmayı öğrenebilirsiniz.
Kısa cevap
- 9 puanlık vücut kondisyon skorunu kullanın: 4-5 ideal, 6-7 kilolu, 8-9 obez demektir.
- 5'in üzerindeki her puan, kabaca ideal kilonun %10 fazlası anlamına gelir. VKS 7 olan bir kedi yaklaşık %20 fazla kilo taşır.
- 5 kg bir kedi için fazla mı? Ortalama bir kısa tüylü ev kedisi için 5 kg normal aralığın üst sınırıdır. Sağlıklı olup olmadığını rakam değil, kedinin yapısı ve vücut kondisyon skoru belirler.
- Kilo yavaş verdirilmelidir: veteriner hekiminizin hazırladığı bir planla haftada vücut ağırlığının yaklaşık %0,5-1'i.
- Kediyi zayıflatmak için asla aç bırakmayın. Yemeyi bırakan bir kedide hayatı tehdit edebilen karaciğer yağlanması (hepatik lipidoz) gelişebilir.
- Kedinizi 2-4 haftada bir aynı tartıyla tartın ve sonuçları kaydedin ki gidişatı görebilesiniz.
Kedinizin vücut kondisyonunu evde nasıl kontrol edersiniz
Bu kontrolü kediniz sakinken, tercihen bir masanın üstünde ya da kucağınızda yapın. Uzun tüylü kediler yağı iyi gizler; bu yüzden gözünüzden çok ellerinize güvenin.
- Kaburgalar. Ellerinizi düz şekilde göğsün iki yanına koyun ve hafifçe gezdirin. İdeal kilodaki bir kedide kaburgalar, elinizin üstündeki kemikler gibi kolayca hissedilir. Bulmak için bastırmanız gerekiyorsa yağ fazladır.
- Yukarıdan bel. Kediniz ayaktayken ona yukarıdan bakın. İdeal kondisyondaki bir kedide kaburgaların arkasında hafif içe doğru bir kıvrım vardır. Düz ya da dışa taşan bir hat fazla yağ demektir.
- Yandan karın. Kedinizin hizasına çömelin. Karnın alt kısmındaki küçük, yumuşak yağ kesesi (primordiyal kese) birçok kedide normaldir ve yürürken sallanır. Baştan sona yuvarlak ve sıkı bir karın ise normal değildir.
- Omurga ve kalçalar. Parmaklarınızı sırt boyunca gezdirin. Omurgayı ve kalça kemiklerini ince bir örtünün altında hissetmelisiniz; ama keskin görünmemelidir.
- Başka yerlerdeki yağ. Bel bölgesinde, kuyruk kökü çevresinde, yüzde ve bacaklarda biriken yağ daha yüksek skorlarda ortaya çıkar.
Skoru tarih ve kiloyla birlikte not edin. Tek bir skor anlık bir fotoğraftır; iki ay içinde alınan üç skor ise yönü gösterir.
Kedi vücut kondisyon skoru tablosu (1-9)
Aşağıdaki 9 puanlık ölçek, WSAVA küresel beslenme kılavuzlarında ve veteriner hekimlerin çoğunun kullandığı ölçektir. Kediniz iki tanımın arasında kalıyorsa buçuklu puan vermekte sakınca yoktur.
| Skor | Kategori | Ne hissedersiniz, ne görürsünüz |
|---|---|---|
| 1 | Çok zayıf | Kısa tüylü kedide kaburgalar, omurga ve kalça kemikleri görünür, ele gelen yağ yoktur, karın belirgin şekilde içe çekiktir |
| 2 | Zayıf | Kaburgalar kolayca görünür, sırtta çok az kas vardır, bel ve karın çekikliği belirgindir |
| 3 | Kilosu düşük | Kaburgalar neredeyse hiç yağ örtüsü olmadan kolayca hissedilir, bel belirgindir, karın yağı çok azdır |
| 4 | İdeal, ince | Kaburgalar hafif bir yağ tabakasının altından kolayca hissedilir, bel net, karın yağı minimumdur |
| 5 | İdeal | Orantılıdır, kaburgalar ince bir yağ örtüsünün altından hissedilir, kaburgaların arkasında bel görünür, karında küçük bir yağ kesesi vardır |
| 6 | Kilolu | Kaburgalar orta kalınlıkta bir yağ tabakasının altından biraz çabayla hissedilir, bel zor seçilir, karın yuvarlaktır |
| 7 | Kilolu | Kaburgalar yağın altında zor hissedilir, bel yoktur, karın yuvarlak ve orta büyüklükte bir yağ kesesi vardır |
| 8 | Obez | Kaburgalar kalın yağın altında hissedilmez, bel yoktur, karın belirgin şekilde yuvarlaktır, bel bölgesinde yağ vardır |
| 9 | Ağır obez | Kaburgalarda, sırtta, yüzde ve bacaklarda kalın yağ vardır, karın şişkindir, kedi kendini temizlemekte zorlanır |
Kediniz 3 veya altında bir skor alıyorsa sorun tam tersidir ve veteriner muayenesi gerekir; çünkü kedilerde açıklanamayan kilo kaybının çoğu zaman tıbbi bir nedeni vardır. Başka nelere dikkat etmeniz gerektiğini kedide hastalık belirtileri rehberimizde bulabilirsiniz.
Sıradaki yazıYavru Köpek ve Kedide İlk Veteriner Ziyareti: Ne Zaman Gidilir, Neler Yapılır, Yanınızda Ne Götürmeli?5 kg bir kedi için normal mi?
Kedi sahiplerinin en sık sorduğu sorulardan biri bu ve dürüst cevap şu: kediye bağlı. Yetişkin ev kedilerinin çoğu 3,5 ile 5 kg arasındadır; yani 5 kg olağan aralığın tepesindedir. İri bir erkek kısa tüylü ev kedisi ya da bir British Shorthair için 5 kg ideal olabilir. Küçük, ince kemikli bir dişide ise aynı 5 kg, 7 puanlık bir skor anlamına gelebilir.
Irk bu noktada daha da belirleyicidir. Bir Maine Coon ya da Norveç Orman Kedisi 7 kg ve üzerinde bile ince sayılabilirken, 5 kg'lık bir Siyam veya Devon Rex genellikle kiloludur. Irka göre kedi kilo tablosu yazımızda 17 ırk için sağlıklı yetişkin aralıkları listeledik. Bu tabloyu yön bulmak için kullanın, kararı ise vücut kondisyon skoruna bakarak verin.
Kedinizin ideal kilosunu nasıl tahmin edersiniz
9 puanlık ölçekte 5'in üzerindeki her puan ideal kiloya kabaca %10 eklediği için hedef kiloyu yaklaşık olarak tahmin edebilirsiniz. Mevcut kiloyu, kedinizin skoruna karşılık gelen katsayıya bölün. Veteriner hekiminiz, özellikle kas kaybı olan kedilerde, muayeneden sonra bu hedefi netleştirecektir.
| Vücut kondisyon skoru | Yaklaşık fazla kilo | Mevcut kiloyu bölün | Örnek: 6 kg'lık kedi |
|---|---|---|---|
| 5 | yok | 1,0 | 6,0 kg idealdir |
| 6 | yaklaşık %10 | 1,1 | ideal yaklaşık 5,5 kg |
| 7 | yaklaşık %20 | 1,2 | ideal yaklaşık 5,0 kg |
| 8 | yaklaşık %30 | 1,3 | ideal yaklaşık 4,6 kg |
| 9 | yaklaşık %40 veya daha fazla | 1,4 | ideal yaklaşık 4,3 kg veya daha az |
Haftada %0,5-1'lik güvenli bir hızla, VKS 7 olan 6 kg'lık bir kedinin yaklaşık 5 kg'a inmesi birkaç ay sürer. Bu normaldir ve daha hızlı gitmeye çalışmaktan daha güvenlidir.
Fazla kilo kediler için neden önemli
Kilolu kediler nadiren hasta görünür; sorunun sinsice ilerlemesinin nedeni de budur. Kedi obezitesi şunlarla ilişkilidir:
- Diabetes mellitus (şeker hastalığı). Obezite, kedilerde diyabet için en güçlü risk faktörlerinden biridir. Bkz. kedilerde şeker hastalığı belirtileri.
- Artrit ve eklem ağrısı. Kilolu kediler daha az zıplar, daha az oynar ve bunun sonucunda daha da kilo alır.
- Tımar sorunları. Sırtına ve arka tarafına uzanamayan kedilerde tüyler keçeleşir, kepeklenme olur ve arka bölge kirlenir.
- İdrar yolu sorunları. Kilolu ve hareketsiz ev kedileri alt idrar yolu sorunlarına daha yatkındır.
- Karaciğer yağlanması riski. Aniden yemeyi bırakan obez kediler hepatik lipidoz açısından en yüksek risk altındadır.
Kısırlaştırma, evde yaşam, kuru mamanın sürekli ortada bırakılması ve yaşlanma kilo alma ihtimalini artırır. Ama hiçbiri kilo almayı kaçınılmaz kılmaz.
Kilolu bir kediye güvenle nasıl kilo verdirilir
Herhangi bir şeyi değiştirmeden önce veteriner hekiminize gidin. Veteriner hekiminiz skoru doğrular, planı değiştirecek artrit veya diyabet gibi sorunları kontrol eder ve mevcut kiloya göre değil, ideal kiloya göre günlük kalori hedefini hesaplar.
- Mamayı gramla ölçün. Ölçü kabı değil, mutfak terazisi kullanın. Kuru mamada yapılan küçük hatalar, bir kedi için büyük kalori farklarına dönüşür. Kaloriyi grama çevirmeyi kedi ve köpek mama miktarı rehberimizde anlatıyoruz.
- Dolu kap değil, öğün verin. Günlük miktarı birkaç küçük öğüne bölün. Mamanın sürekli ortada durması porsiyon kontrolünü neredeyse imkânsız hâle getirir.
- Ödülleri hesaba katın. Ödül mamaları günlük kalorinin %10'unun altında kalmalı ve günlük paydan düşülmelidir, üstüne eklenmemelidir.
- Diyet mamasını değerlendirin. Veteriner hekiminiz, kedinizin daha az kalori alırken yeterli protein ve besin öğesi alması için kilo vermeye yönelik bir mama önerebilir.
- Mamayı çalışarak kazandırın. Zekâ (puzzle) mama kapları, mama topları ve porsiyonları evin farklı yerlerine saklamak yemeyi yavaşlatır ve hareketi artırır.
- Her gün oynayın. Çoğu kedi için tek uzun bir oyun yerine, olta oyuncağıyla her biri 5-10 dakikalık iki üç kısa seans daha gerçekçidir.
- Su her zaman ulaşılabilir olsun. Yaş mama ve taze su faydalıdır; su içme alışkanlıklarını da gözlemlemeye değer. Bkz. kedi günde ne kadar su içmeli.
- Düzenli tartın ve skorlayın. Kedinizi 2-4 haftada bir, aynı tartıyla ve günün aynı saatinde tartın; kilo kaybı durursa ya da çok hızlı ilerlerse planı veteriner hekiminizle birlikte güncelleyin.
Birden fazla kedinin olduğu evlerde diyetteki kediyi ayrı bir odada besleyin ya da mikroçipli mama kabı kullanın; aksi hâlde çoğu zaman en zayıf kedi daha az yer, en kilolu olan ise iki kişilik yer.
Kedinizin kilosunu PetVitals'a kaydedin. Her tartımı tarihli bir kayıt olarak ekleyin, gidişatı grafikte görün ve bir sonraki kontrol için hatırlatıcı kurun; böylece yavaş ve güvenli ilerleme gözünüzün önünde kalsın.
Kaçınılması gereken hatalar
- Şok diyet veya aç bırakma. Mamayı asla birden ciddi şekilde azaltmayın ya da gün atlamayın. Kedilerin düzenli beslenmesi gerekir.
- Mamayı bir gecede değiştirmek. Mide rahatsızlığını ve mamayı reddetmeyi önlemek için yeni mamayı yaklaşık bir hafta boyunca kademeli olarak karıştırın.
- Bir kez tartıp tahmin yürütmek. Tek tartım yanıltır. Önemli olan haftalar içindeki eğilimdir.
- Kası göz ardı etmek. Yaşlı kediler yağlarını korurken kas kaybedebilir; bu durumda kilo sabit görünürken kondisyon kötüleşir. Yaşlı kedilerin daha yakından izlenmesi gerekir; ayrıntılar kedi ve köpek yaşının insan yaşına çevrilmesi rehberimizde.
Veteriner hekiminizi ne zaman aramalısınız
Kedinizin skoru 6 veya üzerindeyse, birkaç aydır düzenli olarak kilo alıyorsa ya da nasıl skorlayacağınızdan emin değilseniz randevu alın. Düzenli kontroller kilo değişimlerini erkenden yakalar; bkz. kedi ne sıklıkla veterinere gitmeli.
Şu durumlarda veteriner hekiminizi aynı gün arayın:
- kilolu bir kedi 24 saatten uzun süredir çok az yiyor ya da hiç yemiyorsa;
- kediniz diyette değilken hızla kilo veriyorsa ya da diyetteyken haftada vücut ağırlığının yaklaşık %1'inden fazlasını kaybediyorsa;
- kediniz her zamankinden çok daha fazla su içiyor ve idrara çıkıyorsa;
- diş etlerinde ya da kulak içinde sararma, kusma veya ani halsizlik fark ederseniz.
Kedilerde kilo sorunları yaygındır ve büyük ölçüde yönetilebilir. Net bir skor, ölçülü bir beslenme düzeni ve düzenli tuttuğunuz bir kilo kaydı, bir kediyi sağlıklı formuna döndürmek için çoğu zaman yeterlidir.